"កំប៉េះ" ក្នុងន័យជាគ្រឿងប្រើប្រាស់គឺជាវត្ថុបុរាណនិងជាសម្ភារៈប្រពៃណីខ្មែរដែលមានតម្លៃវប្បធម៌និងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្ពស់។ កំប៉េះ គឺជានាមសព្ទដែលសំដៅលើថាសទាបរាក់ឬ តុមូលខ្លីដែលគេប្រើប្រាស់ជាយូរយារណាស់មកហើយក្នុងជីវភាពរស់នៅនិងពិធីបុណ្យប្រពៃណីខ្មែរ។ កំប៉េះត្រូវបានផលិតឡើងដោយប្រើប្រាស់សម្ភារៈធម្មជាតិដែលមានស្រាប់ក្នុងស្រុកដូចជា ឫស្សី ផ្តៅ ឈើ រពាក់ ឬធាងត្នោតជាដើម។ ជាធម្មតាកំប៉េះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយការចងឬត្បាញបន្ទោះឫស្សីឬផ្តៅបន្ទាប់មកអាចត្រូវបានលាបម្រក្សណ៍ (រ៉ាក់) និងរចនាក្បាច់វិចិត្រ។ ការប្រើប្រាស់រ៉ាក់ (ម្រក្សណ៍) គឺជារចនាបថសិល្បៈមួយដែលពេញនិយមនៅក្នុងវប្បធម៌អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីការពារសម្ភារៈ និងបង្កើនសោភ័ណភាព។

កំប៉េះមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងដូនលែន ដែលប្រើក្នុងម្ហូបភូមាឬតុខាន់តូករបស់វប្បធម៌លានណានៅថៃភាគខាងជើងនេះបង្ហាញថាវាជាវត្ថុប្រើប្រាស់ដែលបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងវប្បធម៌និងរបៀបរស់នៅរួមគ្នាក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍តាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។

*កំប៉េះមានអត្ថប្រយោជន៍និងសារសំខាន់ទាំងក្នុងវិស័យវប្បធម៌ សាសនា និងសង្គម៖

- សារសំខាន់ផ្នែកវប្បធម៌ និងប្រពៃណី

• ការតម្កល់អាហារប្រពៃណី: នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរកាលពីដើមគេអង្គុយលើឥដ្ឋពេលទទួលទានអាហារ។ កំប៉េះដើរតួជាតុខ្លីសម្រាប់ដាក់ចានស្រាក់បាយនិងម្ហូបអាហារដើម្បីឱ្យមនុស្សអាចបរិភោគរួមគ្នាបានយ៉ាងងាយស្រួល និងសមរម្យ។

• និមិត្តសញ្ញានៃពិធីការ: កំប៉េះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាគ្រឿងសម្រាប់ទុកដាក់អាហារឬវត្ថុតង្វាយក្នុងឱកាសពិសេសៗឬពិធីបុណ្យផ្លូវការ។ វត្តមានរបស់កំប៉េះជួយបង្កើនភាពថ្លៃថ្នូរនិងសោភ័ណភាពប្រពៃណីដល់ពិធីនោះ។

• ការអភិរក្សសិប្បកម្ម: ការផលិតកំប៉េះតម្រូវឱ្យមានជំនាញជាងឈើជាងត្បាញនិងជាងរ៉ាក់ដែលជាការជួយ ថែរក្សាសិប្បកម្មបុរាណរបស់ខ្មែរ។

* អត្ថប្រយោជន៍សង្គម

• ភាពងាយស្រួលនៃការប្រើប្រាស់: ដោយសារវាមានទំហំតូច រាក់ និងស្រាលវាងាយស្រួលក្នុងការលើកដាក់ផ្លាស់ប្តូរទីតាំងនិងរៀបចំរៀបរយសម្រាប់ការបរិភោគ ឬពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។

• សោភ័ណភាពបរិស្ថាន: កំប៉េះដែលមានឆ្លាក់ក្បាច់ ឬលាបម្រក្សណ៍ស្អាតជួយបង្កើនសម្រស់សិល្បៈ ដល់ផ្ទះសម្បែងឬទីកន្លែងដែលដាក់តាំង។

*កំប៉េះមានការប្រើប្រាស់ចម្រុះតាំងពីសម័យបុរាណរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន៖

1. សម្រាប់តម្កល់អាហារនិងទទួលទាន:

• ជាតុតូចសម្រាប់រៀបចំអាហារពេលល្ងាចជាលក្ខណៈគ្រួសារពេលអង្គុយលើកម្រាលឬកន្ទេល។

• ជាគ្រឿងសម្រាប់រៀបចំគ្រឿងតង្វាយក្នុងពិធីបុណ្យសាសនា (ឧ. ដាក់ផ្កា ទៀន ផ្លែឈើ ម្ហូបអាហារ) ដូចជាបុណ្យបច្ច័យបួនឬពិធីសូត្រមន្ត។

2. សម្រាប់ពិធីបុណ្យប្រពៃណី:

• ប្រើក្នុងពិធីមង្គលការ (ដាក់បាយសី ឬស្លាធម៌)។

• ប្រើក្នុងពិធីឡើងផ្ទះ (ដាក់តង្វាយសុំសេចក្តីសុខ)។

• ប្រើក្នុងពិធីបុណ្យសព (ដាក់តង្វាយ) ជាដើម។

3. សម្រាប់លម្អនិងបង្ហាញសិល្បៈ (សម័យទំនើប):

• ប្រើជាតុតែ រាក់នៅក្នុងផ្ទះបែបប្រពៃណីឬបែបសិល្បៈខ្មែរ។

• ដាក់តាំងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ឬគ្រឿងអលង្ការសម្រាប់លម្អក្នុងផ្ទះឬសណ្ឋាគារ។

• ប្រើជាវត្ថុតាំងបង្ហាញនៅក្នុងសារមន្ទីរឬក្នុងពិធីបុណ្យជាតិដើម្បីលើកតម្លៃសិប្បកម្មនិងវប្បធម៌ខ្មែរ។

អត្ថបទ៖ ជួន សុធា