ដើមកកោះជាប្រភេទដើមឈើធំមួយប្រភេទដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Sindora siamensis។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជានៅ ប្រទេសកម្ពុជា ថៃ ឡាវ និងវៀតណាម។ ដើមឈើនេះមានតម្លៃខ្ពស់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងឱសថបុរាណ។

ដើមកកោះជាប្រភេទឈើ ធំ រឹងមាំ និងអាចដុះលូតលាស់ដល់កម្ពស់ខ្ពស់ជាង ១២ ម៉ែត្រ។ដើមរបស់វាត្រង់ល្អហើយសំបកមានពណ៌ប្រផេះចាស់ ឬត្នោត ផ្លែរបស់វាលក្ខណៈពិសេសបំផុតគឺផ្លែដែលមានរាងមូលសំប៉ែតនិងមានបន្លាស្រួចៗព័ទ្ធជុំវិញ (ប៉ុន្តែប្រភេទខ្លះក៏គ្មានបន្លាដែរ)។ នៅក្នុងផ្លែមានគ្រាប់ពីមួយទៅបីដែលអាចយកទៅប្រើប្រាស់បានដើមកកោះច្រើនដុះនៅក្នុងព្រៃស្រោងឬព្រៃល្បោះនិងតាមតំបន់ដែលដីមានលក្ខណៈពិសេស។ ការប្រើប្រាស់និងអត្ថប្រយោជន៍ឈើមានតម្លៃខ្ពស់ឈើរបស់ដើមកកោះត្រូវបានចាត់ទុកជា ឈើលេខ១ ឬ ឈើប្រណិត ព្រោះវាមានសាច់រឹង មាំទាំ និងធន់នឹងសត្វល្អិត។ គេនិយមយកទៅសាងសង់ផ្ទះដូចជាធ្វើសរសរនិងធ្នឹមក៏ដូចជាសម្រាប់ធ្វើគ្រឿងសង្ហារឹម។ ឱសថបុរាណផ្នែកផ្សេងៗនៃដើមឈើនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណជាយូរមកហើយ។ សំបកនិងឫសរបស់វាអាចប្រើដើម្បីព្យាបាលជំងឺរាគ រាគមួល និងបញ្ហាសុខភាពមួយចំនួនទៀត។ ការប្រើប្រាស់ផ្សេងៗគ្រាប់របស់វាអាចយកមកលីងធ្វើជាភេសជ្ជៈដូចតែឬបរិភោគជាចំណី។ លើសពីនេះសំបករបស់វាអាចប្រើជាថ្នាំជ្រលក់បានផងដែរ។ទោះបីជាដើមកកោះមានតម្លៃខ្ពស់រហូតដល់មានការកាប់ច្រើនក៏ដោយ បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានអង្គការ IUCN (សហភាពអន្តរជាតិដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ) ចាត់ទុកជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានការព្រួយបារម្ភតិចតួចនៅទូទាំងពិភពលោក។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនរបស់វាកំពុងថយចុះនៅក្នុងតំបន់ខ្លះ ដូចជានៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានបាត់បង់ទៅហើយ។ ដូច្នេះការអភិរក្សប្រភេទរុក្ខជាតិដ៏មានតម្លៃនេះគឺជារឿងសំខាន់ណាស់។មូលហេតុដែលវាត្រូវបានចាត់ទុកជាឈើប្រណិតគឺដោយសារតែ៖ សាច់ឈើរឹងមាំ និងមានខ្លឹម: ឈើរបស់វាមានភាពរឹងម៉ាំខ្លាំង និងធ្ងន់ ដែលធន់នឹងការកាប់ និងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតបានយ៉ាងល្អ។

ភាពធន់: វាមានអាយុកាលប្រើប្រាស់បានយូរអង្វែង មិនងាយពុកផុយ ឬប្រេះបែក ដូច្នេះហើយគេនិយមប្រើសម្រាប់ធ្វើសំណង់ដែលទាមទារភាពរឹងមាំដូចជា សសរផ្ទះ ធ្នឹម ឬធ្វើគ្រឿងសង្ហារិមដែលមានគុណភាពខ្ពស់។

តម្លៃខ្ពស់: ដោយសារតែលក្ខណៈពិសេសទាំងនេះ ឈើកកោះមានតម្លៃខ្ពស់ណាស់នៅលើទីផ្សារឈើ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាឈើដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។

ព័ត៌មានដែលខ្ញុំបានផ្ដល់ជូនអំពីដើមកកោះ (Sindora siamensis) គឺផ្អែកលើចំណេះដឹងទូទៅអំពីប្រភេទរុក្ខជាតិនេះ ដែលមានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយពីប្រភពរុក្ខសាស្ត្រ និងរុក្ខាប្រមាញ់ផ្សេងៗ។ នេះរាប់បញ្ចូលទាំងព័ត៌មានដែលគេរកឃើញជាទូទៅនៅលើគេហទំព័ររុក្ខសាស្ត្រ ឯកសារសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងទិន្នន័យរបស់អង្គការបរិស្ថាននានា។

ទោះបីជាខ្ញុំមិនមាន “ប្រភព” ជាក់លាក់ជាតំណភ្ជាប់ (URL) តែមួយដើម្បីផ្ដល់ជូនក៏ដោយ ក៏ការពិត និងលក្ខណៈសម្បត្តិដែលខ្ញុំបានបង្ហាញគឺស្របទៅនឹងព័ត៌មានពីប្រភពដែលអាចទុកចិត្តបានដូចជា៖

មូលដ្ឋានទិន្នន័យរុក្ខសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រ: ប្រភពដែលអាចទុកចិត្តបានដូចជា បញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN (សហភាពអន្តរជាតិដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ), សួនរុក្ខសាស្ត្ររាជវង្ស Kew Royal Botanic Gardens និងឯកសារសិក្សាស្រាវជ្រាវពីវិទ្យាសាស្ត្ររុក្ខសាស្ត្រ និងរុក្ខាប្រមាញ់។

អង្គការព្រៃឈើ និងបរិស្ថាន: ព័ត៌មានពីអង្គការនានាដែលធ្វើការនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តែងតែរៀបរាប់លម្អិតអំពីការប្រើប្រាស់ ទីជម្រក និងស្ថានភាពអភិរក្សនៃប្រភេទដើមឈើនេះ។

ចំណេះដឹងបុរាណ: ការប្រើប្រាស់ដើមឈើនេះជាឱសថ គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធចំណេះដឹងបុរាណរបស់តំបន់ដែលវាដុះលូតលាស់ ហើយព័ត៌មាននេះត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងការសិក្សាផ្នែកជនជាតិភាគតិច។

យោងតាមសៀវភៅ រុក្ខជាតិឱសថកម្ពុជា ចេញផ្សាយដោយក្រសួងសុខាភិបាល មជ្ឈមណ្ឌលជាតិស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ បោះពុម្ព ឆ្នាំ ២០០៨ បានឱ្យដឹងថា កកោះគេអាចយកប្រើជាប្រយោជន៍ផ្នែកឱសថទាំង ស្លឹក ឫស គ្រាប់ សុទ្ធតែអាចព្យាបាលជំងឺជាច្រើនប្រភេទ។ ដោយក្នុងនោះ គេអាចយកសំបកដែលមានរសជាតិ ល្វីងចត់នោះ ទៅដាំទឹកសម្រាប់ព្យាបាលរាគ និងរាគមួល។ បន្ថែមពីនេះ គេក៏អាចយកដើមវាមកដាំទឹកផឹកសម្រាប់ព្យាបាល រោគស្បែក និងដាំឆ្ពុងឱ្យឫសដូងរួញបាត់ផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះ គេក៏អាចយកគ្រាប់វាមកដុសបិតបូស និងព្យាបាលរោគសើស្បែក។ ចំពោះការប្រើ គឺអាចយកកម្រិតប្រើ ១០-១៥ក្រាម យកមកដាំផឹកក្នុង១ថ្ងៃ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត យោងតាមការចុះផ្សាយព័ត៌មានផ្នែកសុខភាពប្រភពពីបរទេសបានឱ្យដឹងថា គ្រាប់កកោះគេអាចបរិភោគបាន ហើយមានតួនាទីជាថ្នាំផ្សះ។ គេក៏អាចលីងគ្រាប់ ដើម្បី ធ្វើ ភេសជ្ជៈ ដូចភេសជ្ជៈ តែ ផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះ ប្រេងដែលផលិតចេញពីឈើប្រភេទនេះ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីព្យាបាលជំងឺស្បែក។ ទោះយ៉ាងណា បើទោះបីជាទាំងផ្នែកឱសថបុរាណនិងសម័យ សុទ្ធតែបានរកឃើញថាវាជាឈើឱសថអាចព្យាបាលជំងឺជាច្រើនមុខ ប៉ុន្តែវាជារឿងចាំបាច់ណាស់ដែលលោកអ្នកគួរពិភាក្សាជាមួយអ្នកជំនាញមុននឹងជ្រើសរើសយកវាមកប្រើដើម្បីព្យាបាលជំងឺប្រភេទណាមួយ ព្រោះថា អ្នកជំនាញអាចនឹងផ្ដល់អនុសាសន៍ថាលោកអ្នកគួរប្រើប្រាស់វាឬមានជម្រើសណាផ្សេងដែលប្រសើរជាងនេះ៕

អត្ថបទ៖ សុឹម សុត្ថាម៉ូនីកា