គំនូរហ្វ្រេសស្កូឬគំនូរតាមជញ្ជាំងវត្តអារាមខ្មែរ មិនមែនគ្រាន់តែជាការតុបតែងលម្អប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់និងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការផ្សព្វផ្សាយនិងរក្សាទុកនូវរឿងរ៉ាវរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងចំណោមប្រជាជនខ្មែរតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។
១. មធ្យោបាយអប់រំសម្រាប់អ្នកមិនចេះអក្សរ
មុនពេលការអប់រំ និងការចេះអានសរសេរបានរីកសាយភាយទូលំទូលាយគំនូរហ្វ្រេសស្កូគឺជាសៀវភៅបើកចំហរដ៏ធំបំផុតសម្រាប់សាសនិកជន ជញ្ជាំងវិហារបានក្លាយជាផ្ទាំងសិល្ប៍សម្រាប់រៀបរាប់៖
• រឿងរ៉ាវជាតក: ជាពិសេសទសជាតក (អតីតជាតិទាំង ១០ របស់ព្រះពោធិសត្វ)ដែលពេញនិយមបំផុតគឺមហាវេស្សន្ដរជាតក គំនូរទាំងនេះបានបង្ហាញពីការបូជាទានបញ្ញានិងការខិតខំតស៊ូរបស់ព្រះពោធិសត្វដើម្បីបំពេញបារមីជាមេរៀនសីលធម៌និងគុណធម៌ដ៏មានតម្លៃ។
• ពុទ្ធប្រវត្តិ៖ ពីកំណើតព្រះអង្គ (ព្រះអង្គម្ចាស់សិទ្ធត្ថ) រហូតដល់ការត្រាស់ដឹងការសម្តែងធម៌និងការយាងចូលបរិនិព្វាន រាល់ដំណាក់កាលនៃជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធត្រូវបានគូររៀបរាប់យ៉ាងលម្អិត។
• រឿងឋានសួគ៌និងឋាននរក៖ គំនូរបង្ហាញពីផលវិបាកនៃការធ្វើអាក្រក់និងផលល្អនៃការធ្វើបុណ្យបានដើរតួជាកម្លាំងជំរុញនិងទប់ស្កាត់ការប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់នៅក្នុងសង្គម។
២. ការធ្វើឱ្យកន្លែងពិសិដ្ឋមានភាពរស់រវើកនិងទាក់ទាញ
គំនូរហ្វ្រេសស្កូបានធ្វើឱ្យវិហារនិងឧបដ្ឋានសាលា (សាលាឆាន់) ក្លាយជាទីកន្លែងដែលពោរពេញទៅដោយភាពពិសិដ្ឋនិងសោភណភាព។
• ការតុបតែងលម្អ៖ គំនូរដ៏មានពណ៌ស្រស់ឆើតឆាយ និងលំនាំខ្មែរដ៏ល្អវិចិត្របានរួមចំណែកលើកកម្ពស់សិល្បៈស្ថាបត្យកម្មវត្តអារាមខ្មែរ។
• បរិយាកាសនៃសមាធិ៖ រូបភាពនៃព្រះពុទ្ធនិងអតីតជាតិនានាបានជួយឱ្យសាសនិកជនផ្តោតអារម្មណ៍ទៅលើធម៌អាថ៌ និងគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា។
៣. ការរក្សាទុកកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនិងវប្បធម៌
គំនូរតាមជញ្ជាំងវត្តខ្លះមិនត្រឹមតែគូរពីរឿងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែបានរួមបញ្ចូលនូវធាតុផ្សំនៃជីវភាពរស់នៅសម្លៀកបំពាក់និងស្ថាបត្យកម្មនៅសម័យដែលគំនូរនោះត្រូវបានបង្កើតឡើង។
• ការឆ្លុះបញ្ចាំងពីសង្គម៖ គំនូរមួយចំនួនបានបង្ហាញពីឈុតឆាកជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនខ្មែរ(ដូចជាការធ្វើស្រែចម្ការ ពិធីបុណ្យ) ដែលជួយដល់អ្នកស្រាវជ្រាវសម័យក្រោយអាចសិក្សាពីសភាពសង្គមនិងវប្បធម៌នាពេលនោះ។
• ការដាក់បញ្ចូលទីតាំងសំខាន់ៗ៖ ជួនកាលវិចិត្រករបានប្រើប្រាសាទអង្គរវត្តឬព្រះបរមរាជវាំងជាទេសភាពសម្រាប់ពិពណ៌នាពីទេវលោកឬព្រះរាជវាំងក្នុងសម័យព្រះពុទ្ធ។
៤. តួនាទីក្នុងការកសាងបុណ្យ
ចំពោះសាសនិកជនខ្មែរការចូលរួមចំណែកក្នុងការគូរគំនូរ ឬផ្តល់ថវិកាសម្រាប់ការគូរគំនូរហ្វ្រេសស្កូនៅលើជញ្ជាំងវត្តត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបុណ្យកុសលដ៏ធំ (ធ្វើបុណ្យដោយបន្សល់ទុកនូវធម៌សម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយ)គំនូរទាំងនេះបង្ហាញពីជំនឿដ៏មុតមាំរបស់ពុទ្ធបរិស័ទ។
- សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
គំនូរហ្វ្រេសស្កូមានតួនាទីជាស្ពានដ៏រឹងមាំមួយដែលបានភ្ជាប់ជំនឿសាសនាទៅនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សវាមិនត្រឹមតែជាស្នាដៃសិល្បៈប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្រៀនចែករំលែកសីលធម៌និងរក្សាបាននូវអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ជាតិខ្មែរក្រោមម្លប់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ដូច្នេះហើយទើបគំនូរតាមជញ្ជាំងវត្តអារាមជាច្រើននៅកម្ពុជាត្រូវបានចាត់ទុកជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃដែលត្រូវថែរក្សា។
អត្ថបទ៖ ជួន សុធា
